آهن از کجا بخریم؟ راهنمای خرید آهن به اندازهٔ بار

هر اندازه بار را از کجا و با چه ماشینی بخرم؟

جدول خلاصهٔ همان قاعده‌ای است که جواب بالای صفحه را می‌سازد.

بورس کالا، فروشگاه اینترنتی و آهن‌فروش محل چه فرقی دارند؟

بورس برای بار عمده و قیمت درب کارخانه است، فروشگاه اینترنتی برای دیدن قیمت امروز چند فروشنده کنار هم، و آهن‌فروش محل برای بار خرد که همان روز برسد.

شخص حقیقی هم می‌تواند از بورس کالا آهن بخرد؟

بله، شخص حقیقی هم با کد معاملاتی و از راه یک کارگزار بورس کالا می‌تواند بخرد. بورس کالا در پرسش‌های متداول خریدارانش برای شخص حقیقی دو مدرک می‌خواهد: فرم درخواست کد نزد کارگزار و تصویر شناسنامه و کارت ملی که کارگزار با اصل مطابقت داده باشد. برای کالای صنعتی و معدنی همان صفحه محدودیت خاصی نمی‌گذارد و فقط پروانهٔ بهره‌برداری مرتبط می‌خواهد؛ این شرط را برای خرید میلگرد خودت پیش از هر پرداختی از کارگزار بپرس.

1. به یکی از کارگزاران بورس کالا برو و مدارک را بده؛ پس از کامل بودن مدارک، کد معاملاتی صادر می‌شود.
2. حساب وکالتی‌ات را به کارگزار معرفی کن.
3. اطلاعیهٔ عرضهٔ کالای موردنظر را بخوان: حداقل عرضه، درصد پیش‌پرداخت، شیوهٔ تسویه، مهلت و جای تحویل.
4. پیش‌پرداخت را تا ساعتی که کارگزار اعلام می‌کند به حساب وکالتی بریز.
5. روز عرضه کارگزار سفارشت را ثبت می‌کند؛ قیمت از قیمت پایه شروع می‌شود و با رقابت خریدارها بالا می‌رود.
6. اگر خرید به نتیجه رسید، معامله را تا زمان اعلامی کارگزار تسویه کن؛ مهلت تسویهٔ قراردادهای داخلی ۳ روز کاری پس از روز معامله است.
7. حواله را بگیر و بار را از انبار کارخانه، با ماشین و هزینهٔ خودت، ببر.

زمان گرفتن کد و روز تحویل عدد عمومی ندارد و به کارگزار و اطلاعیهٔ عرضهٔ همان کالا بستگی دارد؛ تنها مهلت ثابت، تسویهٔ نقدی تا ۳ روز کاری پس از معامله است. منبع گام‌ها: پرسش‌های متداول بورس کالای ایران.

۴۰ تن در بورس حداقل خرید است یا ظرفیت تریلی؟

نه حداقل خرید تو و نه ظرفیت یک تریلی: ۴۰ تن «حداقل عرضه»ی اطلاعیهٔ عرضهٔ میلگرد است. در اطلاعیهٔ عرضهٔ ۲۲ مهر ۱۴۰۵ بورس کالا میلگرد با حداقل عرضهٔ ۴۰ تن آمده بود؛ حداقل عرضه یعنی کمترین مقدار کالا در یک عرضه، و کمترین مقداری که هر خریدار باید بخرد عدد عمومی ندارد و در اطلاعیهٔ همان عرضه می‌آید.

ظرفیت ماشین عدد دیگری است. وزن کل مجاز تریلی پنج محور هجده‌چرخ ۴۰ تن است (آیین‌نامهٔ راهنمایی و رانندگی، پیوست ۳) و بار خالصش کمتر است، چون وزن خود ماشین از آن کم می‌شود. اگر جایی برای بار تریلی عدد کوچک‌تری دیدی، همان بار خالص است و به حداقل عرضه ربطی ندارد. پس ۴۰ تن میلگرد دست‌کم دو سرویس تریلی می‌خواهد.

خرید از بورس کالا چه ریسک‌هایی دارد؟

ریسک اصلی بورس این است که پولت پیش از بار آماده و قفل می‌شود و دیرکرد تسویه هزینه دارد.

• پول پیش از بار. پیش‌پرداخت پیش از سفارش به حساب وکالتی می‌رود و بار پس از تسویه و حواله تحویل می‌شود؛ تا آن روز پولت در دست خودت نیست.
• دیرکرد تسویه. مهلت ۳ روز کاری است. به گفتهٔ سایت بورس کالا، پس از آن خریدار با جریمهٔ تأخیر می‌تواند تسویه کند و اگر در مهلت مقرر تسویه نشود، قرارداد با پرداخت هزینه‌هایی فسخ می‌شود.
• قیمت نهایی از پیش معلوم نیست. قیمت از پایه شروع می‌شود و رقابت بالا می‌برد؛ ارزش افزوده، کارمزد و کرایه هم روی آن می‌آید.
• حمل با خودت. بار از انبار کارخانه با هزینهٔ خریدار حمل می‌شود؛ ۴۰ تن دست‌کم دو سرویس تریلی می‌خواهد.

چه آهنی برای چه کاربردی؟ میلگرد، تیرآهن، نبشی، قوطی یا ورق

برای بتن میلگرد آجدار می‌خرند، برای اسکلت فلزی تیرآهن و هاش، برای بادبند و اتصال نبشی و ناودانی، برای درب و نرده قوطی و پروفیل، و برای کف و صفحه و مخزن ورق. میلگرد را استاندارد ملی ایران ۳۱۳۲ با عنوان «فولاد برای تسلیح بتن» تعریف کرده است. اگر طراح یا ناظر مقطع و سایز داده، همان را بخر؛ این جدول جای نقشه نیست، فقط می‌گوید برای هر کار سراغ کدام قیمت بروی.

پرسش‌هایی که پیش از استعلام باید از خودت بپرسی

پیش از زنگ زدن به فروشنده، شش چیز را باید خودت بدانی: چه مقطع و سایزی، چند کیلو، تا کجا، کی، با فاکتور یا بی فاکتور، و نقد یا مدت‌دار. فروشنده این‌ها را از تو می‌پرسد و هر کدام که جوابش را نداشته باشی، قیمتی که می‌گیری قیمت بار دیگری است.

1. چه مقطع، سایز و رده‌ای؟ از نقشه یا ناظر بپرس، نه از فروشنده؛ «میلگرد ۱۴» با «میلگرد ۱۴ رده A3 از یک کارخانهٔ مشخص» دو قیمت دارد. اندازهٔ مقطع‌های فولادی
2. وزن کل بار چقدر است؟ قیمت را کیلو و تن می‌گویند، نه شاخه؛ فهرست سایزها را با هم جمع بزن تا به تن برسی. فهرست بار و باسکول
3. بار به کجا می‌رود و ماشین به آنجا راه دارد؟ شاخهٔ ۱۲ متری از کفی نیسان و خاور بلندتر است و کوچه و کارگاه تنگ تریلی نمی‌پذیرد. ظرفیت بار کامیون و تریلی و کرایهٔ حمل
4. بار را کی لازم داری؟ همان روز، چند روز دیگر یا ماه بعد؛ تاریخ تحویل را بنویس و بپرس قیمتی که می‌دهند تا کی اعتبار دارد.
5. فاکتور رسمی می‌خواهی؟ قیمت با ارزش افزوده و بی ارزش افزوده یکی نیست و باید از اول بگویی کدام را می‌خواهی. ارزش افزودهٔ آهن‌آلات
6. نقد می‌دهی یا مدت‌دار؟ قیمت چکی و قیمت نقد باید با هم مقایسه شوند، نه رو در رو. نقدی یا اعتباری؟ قیمت مؤثر

جواب این شش پرسش را بنویس؛ با آن‌ها برگهٔ استعلام پایین برای همین بار کامل می‌شود.

خرید عمدهٔ آهن‌آلات: مستقیم از کارخانه بخرم یا از بنگاه و آهن‌فروش؟

خرید مستقیم از کارخانه برای باری کمتر از یک تریلی معمولاً شدنی نیست؛ بار عمده را بیشتر از راه بورس کالا یا فروشندهٔ مجاز کارخانه می‌خرند و بار کوچک‌تر را از بنکدار و آهن‌فروش، که از کارخانه می‌خرند و در انبار نگه می‌دارند. حداقل تناژ عدد ثابتی ندارد: در بورس در اطلاعیهٔ هر عرضه می‌آید (برای میلگرد در اطلاعیهٔ ۲۲ مهر ۱۴۰۵ حداقل عرضه ۴۰ تن بود) و نزد کارخانه و بنکدار را خود فروشنده می‌گوید.

• از کارخانه یا بورس: قیمت درب کارخانه است، بار را خودت از انبار کارخانه می‌بری و پول پیش از بار آماده می‌شود. به کار بار چند ده تنی از یک سایز و یک کارخانه می‌آید.
• از بنکدار یا بنگاه: بار را از انبار تحویل می‌دهد، معمولاً همان روز یا چند روز بعد؛ قیمتش با قیمت درب کارخانه هم‌جنس نیست و کرایه جدا حساب می‌شود.
• از فروشگاه اینترنتی: قیمت امروز چند فروشنده را کنار هم می‌گذارد و برای بار متوسط راحت‌ترین مقایسه است؛ کمینهٔ سفارش و کرایه را از خود فروشنده بپرس.

جدول بالای صفحه مرز این سه را به وزن بار نشان می‌دهد. جزئیات خرید از کارخانه: خرید میلگرد از کارخانه؛ فرق قیمت درب کارخانه با قیمت تحویل پروژه: درب کارخانه یا تحویل پروژه؛ قیمت بورس: قیمت آهن در بورس کالا.

پیش از خرید از فروشنده چه بپرسم؟

این ۸ پرسش را بپرس؛ قیمت تلفنی فقط با آن‌ها با مبلغ نهایی فاکتور یکی می‌شود: مشخصات بار، ارزش افزوده، کرایه و اعتبار قیمت. متن برای همین بار آماده است؛ رونوشت کن یا مستقیم بفرست.

پیش‌فاکتور فروشنده‌ها را چطور هم‌شرط کنم و با هم مقایسه کنم؟

دو پیش‌فاکتور وقتی قابل مقایسه‌اند که واحد، ارزش افزوده، کرایه، محل تحویل، کارخانه، اعتبار قیمت و شیوهٔ پرداخت‌شان یکی شده باشد. قیمت امروز فروشنده‌های اینترنتی در همین صفحه فقط قیمت هر کیلو بی ارزش افزوده و کرایه است؛ برای انتخاب نهایی، هر پیشنهاد را با همین شش شرط هم‌مبنا کن و بعد هزینهٔ تمام‌شدهٔ همان بار را با هم بسنج.

حساب با عدد خودت: مقایسهٔ دو پیش‌فاکتور آهن‌آلات دو پیشنهاد را هم‌مبنا می‌کند و فاکتورساز آهن‌آلات قیمتی را که گرفتی با کرایه و ارزش افزوده پیش‌فاکتور می‌کند.

چک‌لیست خرید امن آهن: هشت چیز پیش از پرداخت

خرید امن آهن یعنی پیش از پرداخت هشت چیز روشن باشد: قیمت کیلویی، وزن مبنا، فاکتور، کرایه، کارخانه، اعتبار قیمت، طرف حساب و روش تحویل. هر کدام که مبهم بماند، یا قیمتی که گرفتی تا فاکتور عوض می‌شود یا باری که می‌رسد با آنچه خریده‌ای یکی نیست.

1. قیمت را به کیلو برگردان. قیمت کیلویی همه را به یک واحد می‌رساند و فرق شاخه‌ای و تنی را شفاف می‌کند. تبدیل قیمت کیلو به شاخه
2. وزن مبنا را روشن کن. بپرس وزن را از جدول استاندارد می‌گیرند یا بار را باسکول می‌کنند؛ وزن واقعی میلگرد در بازهٔ رواداری استاندارد بالا و پایین می‌رود. رواداری وزنی مقطع‌ها
3. ارزش افزوده و نوع فاکتور را بنویس. فاکتور رسمی را از اول بخواه و قیمت با ارزش افزوده و بی ارزش افزوده را جدا بگیر. ارزش افزودهٔ آهن‌آلات
4. کرایه و محل تحویل را ببند. بپرس بار درب کارخانه، درب انبار یا درب کارگاه تحویل می‌شود و کرایه با خریدار است یا فروشنده. کرایهٔ حمل آهن‌آلات
5. کارخانه و رده را در پیش‌فاکتور بنویس. نام کارخانه، رده و سایز باید با آنچه بار می‌شود یکی باشد؛ مشخصات را از پیش‌فاکتور بخواه، نه فقط تلفنی.
6. اعتبار قیمت و موجودی را بپرس. بپرس قیمت تا کی معتبر است و بار الان در انبار هست یا باید سفارش داده شود؛ پیش‌فاکتور بی تاریخ و بی مهلت ارزشی ندارد.
7. پیش از پرداخت، طرف حساب را بسنج. نام صاحب حساب با نام فروشنده یا شرکت روی فاکتور یکی باشد و پیش‌پرداخت بدون پیش‌فاکتور مهرشده و مشخصات بار نرود.
8. هنگام تحویل، بار را وارسی کن. پیش از تخلیه، وزن باسکول، تعداد، نمره و برچسب کارخانه را با فاکتور بسنج و مغایرت را همان‌جا ثبت کن. چک‌لیست تحویل بار آهن

خرید اعتباری یا چکی آهن: قیمت مؤثرش را چطور بسنجم؟

در خرید اعتباری آهن قیمت چکی را باید به قیمت مؤثر برگرداند و بعد با قیمت نقد مقایسه کرد؛ فروشنده برای مهلت معمولاً درصدی روی قیمت نقد می‌گذارد، پس عدد چکی را بی تبدیل با عدد نقد مقایسه نکن. بپرس فروش چکی دارد یا نه، با چند درصد پیش‌پرداخت، مهلت چند ماه است و ماهی چند درصد روی قیمت نقد می‌آید، و آیا ال‌سی داخلی می‌پذیرد. از چند تن به بالا ارزش پرسیدن دارد.

حساب با عدد خودت: خرید نقدی یا اعتباری آهن.

آهن را کیلویی بخرم یا شاخه‌ای؟

برای مقایسهٔ قیمت فروشنده‌ها کیلویی شفاف‌تر است، چون همه را به یک واحد برمی‌گرداند؛ قیمت شاخه‌ای فقط وقتی قابل مقایسه است که وزن هر شاخه و باسکول بار روشن باشد. مثلاً هر شاخهٔ میلگرد ۱۶ طبق جدول استاندارد ملی ۳۱۳۲، ۱۸٫۹۴ کیلو است، اما شاخه‌ای که واقعاً می‌رسد در بازهٔ رواداری بالا و پایین می‌رود؛ پس بپرس وزن شاخه را از کجا گرفته‌اند و بار را وزن می‌کنند یا نه.

حساب با عدد خودت: قیمت میلگرد شاخه‌ای است یا کیلویی؟ و تبدیل قیمت کیلو به شاخه.

زمان مناسب خرید آهن کی است؟

هیچ‌کس زمان درست خرید آهن را از پیش نمی‌داند و این صفحه هم قیمت فردا را پیش‌بینی نمی‌کند؛ کاری که می‌شود کرد این است که قیمت امروز را با روند روزها و هفته‌های گذشته بسنجی و خریدت را به موعد نیازت ببندی، نه به شایعه.

• قیمت امروز را با گذشته بسنج. قیمت آهن امروز را با آرشیو قیمت آهن‌آلات که میانه، کمینه و بیشینهٔ هر روز را دارد کنار هم بگذار.
• به تاریخ نیازت نگاه کن. بار برای پروژه‌ای که کارگرش منتظر است، با دیرکرد بیشتر از فرق قیمت هزینه دارد؛ تحویل را به برنامهٔ کار کارگاه ببند.
• اگر انبار و نقدینگی داری و نیاز چند هفته‌ای است، بار را در چند مرحله بخر تا همهٔ پولت روی یک قیمت نماند.
• اعتبار قیمت را بنویس. قیمتی که امروز می‌گیری تا چه روزی معتبر است و بار تا کی رزرو می‌ماند.
• به «فردا گران می‌شود» بی سند اعتماد نکن. ادعای فروشنده را با نمودار قیمت همان سایز در آرشیو قیمت بسنج.

پرسش‌های رایج

منابع

• استاندارد ملی ایران ۳۱۳۲: فولاد برای تسلیح بتن، ویژگی‌ها و روش‌های آزمونstandard.inso.gov.ir
• آیین‌نامهٔ راهنمایی و رانندگی، پیوست ۳ «مقررات و ضوابط حمل بار در جاده‌های کشور» (مصوب ۱۳۸۴ هیئت وزیران)rc.majlis.ir
• بورس کالای ایران، اطلاعیهٔ عرضهٔ بازار فیزیکیime.co.ir
• بورس کالای ایران، کارمزدهای بازار فیزیکیime.co.ir
• بورس کالای ایران، تسویه و پایاپای بازار فیزیکیime.co.ir
• بورس کالای ایران، پرسش‌های متداول خریداران بازار فیزیکی (مدارک، مراحل خرید و تسویه)ime.co.ir