در اندازهٔ ۲۰۰، IPE هر متر ۲۲٫۴ کیلو، HEA ۴۲٫۳ کیلو و HEB ۶۱٫۳ کیلو وزن دارد. تفاوت IPE و هاش فقط در نام نیست؛ شکل بال، ارتفاع و جرم هر متر متفاوت است. انتخاب بین آن‌ها باید بر اساس طراحی سازه و مشخصات دقیق مقطع باشد.
۱تفاوت IPE و هاش در شکل مقطع چیست؟
تفاوت IPE و هاش از هندسهٔ مقطع شروع می‌شود. IPE یک مقطع I با بال نسبتاً باریک‌تر است؛ HEA و HEB بال‌های پهن و موازی دارند. همین تفاوت باعث می‌شود یک عدد اسمی یکسان، لزوماً ارتفاع، عرض بال یا وزن یکسانی نداشته باشد.
در فهرست استانداردهای DIN، عنوان DIN 1025-5 عبارت است از «Hot rolled I-beams; medium flange I-beams, IPE-serie; dimensions, masses, sectional properties». برای وزن و قیمت IPE می‌توانی از محاسبه‌گر وزن و قیمت تیرآهن IPE استفاده کنی.
۲عدد ۲۰۰ در IPE، HEA و HEB چه چیزی را نشان می‌دهد؟
عدد اسمی را نباید به‌تنهایی مشخصات مقطع دانست. IPE 200 ارتفاع ۲۰۰ میلیمتر و عرض بال ۱۰۰ میلیمتر دارد؛ HEA 200 ارتفاع ۱۹۰ و عرض بال ۲۰۰ میلیمتر دارد؛ HEB 200 ارتفاع و عرض بال ۲۰۰ میلیمتر دارد.
بنابراین سفارش «تیرآهن ۲۰۰» بدون گفتن خانواده، مشخصات فنی کاملی نیست. روی سفارش باید IPE، HEA یا HEB صریح باشد. اگر مقایسهٔ وزن مدنظر است، وزن و قیمت هاش HEA و HEB را برای خانوادهٔ درست مقطع ببین.
۳وزن IPE 200، HEA 200 و HEB 200 چقدر فرق دارد؟
بر پایهٔ مقادیر استاندارد، IPE 200 برابر ۲۲٫۴ کیلوگرم بر متر، HEA 200 برابر ۴۲٫۳ کیلوگرم بر متر و HEB 200 برابر ۶۱٫۳ کیلوگرم بر متر است. یعنی HEA حدود ۸۹ درصد و HEB حدود ۱۷۴ درصد از IPE هم‌نمره سنگین‌تر است.
این اختلاف فقط اختلاف قیمت آهن نیست؛ وزن بیشتر یعنی جرم فولادی بیشتر در هر متر. برای کنترل سایزهای دیگر، جدول اشتال کامل و قابل جستجوی آهن‌حساب یا جدول استاندارد همان خانواده را با کد دقیق مقطع تطبیق بده.
۴چرا HEA سبک و HEB سنگین نامیده می‌شوند؟
HEA و HEB هر دو هاش با بال‌های پهن‌اند، اما HEB در همان اندازهٔ اسمی معمولاً جان و بال ضخیم‌تری دارد و جرم هر متر آن بیشتر است. در ۲۰۰، HEA جان ۶٫۵ میلی‌متری و بال ۱۰ میلی‌متری دارد؛ HEB جان ۹ میلی‌متری و بال ۱۵ میلی‌متری دارد.
پس «سبک» و «سنگین» در این نام‌گذاری به وزن و هندسهٔ مقطع مربوط است، نه اینکه فولاد یکی الزاماً کیفیت پایین‌تری داشته باشد. گرید فولاد و مشخصات مکانیکی موضوع جداگانه‌ای است.
۵آیا هاش همیشه برای ستون بهتر از IPE است؟
نه؛ عبارت «هاش همیشه قوی‌تر است» بدون دانستن بار، طول مؤثر، شرایط مهاربندی و کنترل‌های طراحی سازه قابل استفاده نیست. هاش به‌دلیل پهنای بال و هندسهٔ خود در بسیاری از ستون‌ها و اعضای با نیاز به رفتار دو محوره گزینهٔ مناسبی است، اما انتخاب نهایی باید محاسباتی باشد.
این صفحه وزن و ابعاد را توضیح می‌دهد، نه ظرفیت باربری. برای سفارش، کد مقطع و مشخصات مندرج در نقشهٔ سازه را با فاکتور تطبیق بده و جایگزینی HEA با HEB یا IPE را بدون تأیید مهندس محاسب انجام نده.
۶استاندارد IPE، HEA و HEB را از کجا تشخیص دهیم؟
برای خانواده‌های I و H باید به استاندارد مقطع نگاه کرد، نه فقط عبارت کلی «DIN 1025». DIN Media نشان می‌دهد استانداردهای قدیمی این خانواده بخش‌های جداگانه داشته‌اند و در سال ۲۰۲۶ استاندارد DIN EN 10365:2026-09 بهعنوان استاندارد جدید ابعاد و جرم مقاطع I و H منتشر شده است.
این تغییر مهم است چون در منابع قدیمی ممکن است شمارهٔ بخش‌ها با منابع جدید یکی نباشد. برای خرید، استاندارد و کد مقطع مندرج در نقشه یا مشخصات فنی پروژه را مبنا قرار بده.
۷برای انتخاب بین IPE، HEA و HEB چه اطلاعاتی کافی نیست؟
فقط نمره، وزن یا نام بازاری کافی نیست. باید خانوادهٔ مقطع، ابعاد اسمی، مشخصات مکانیکی و کاربرد سازه‌ای مشخص باشد. حتی دو مقطع با جرم نزدیک می‌توانند ارتفاع و عرض بال متفاوتی داشته باشند و در خمش یا کمانش رفتار یکسانی نداشته باشند.
برای کنترل خرید، سه مورد را کنار هم بگذار: کد دقیق مقطع، استاندارد مورد استناد و مقدار تحویلی. سپس وزن واقعی بار را با اسناد خرید و جدول استاندارد همان مقطع مقایسه کن.
۸اگر IPE و هاش هم‌نمره باشند، آیا می‌توان یکی را جای دیگری گذاشت؟
خیر، هم‌نمره بودن به معنی هم‌ارزی سازه‌ای نیست. در اندازهٔ اسمی ۲۰۰، سه مقطع مورد بحث حتی ارتفاع و عرض بال متفاوت دارند و جرم هر مترشان نیز اختلاف زیادی دارد.
اگر نقشه IPE، HEA یا HEB مشخص کرده است، جایگزینی را صرفاً با مقایسهٔ وزن انجام نده. جایگزین باید از نظر مقاومت، سختی، کمانش و اتصالات توسط طراح سازه بررسی شود.
