جدول اسکجول لوله فولادی — ضخامت دیواره بر پایهٔ ASME B36.10M
لولهٔ NPS 2 در اسکجول ۴۰ ضخامت ۳٫۹۱ میلیمتر و در اسکجول ۸۰ ضخامت ۵٫۵۴ میلیمتر دارد. این جدول از ۱/۲ تا ۱۲ اینچ را در چهار اسکجول ۱۰، ۴۰، ۸۰ و ۱۶۰ از ASME B36.10M-2018 می‌آورد. برای وزن لوله، محاسبهگر وزن لولهٔ فولادی سایت مبنا است.
| اندازهٔ اینچی (بازار) | NPS | DN | قطر خارجی(mm) | اسکجول 10(mm) | اسکجول 40(mm) | اسکجول 80(mm) | اسکجول 160(mm) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ۱/۲ اینچ | 0.5 | 15 | 21.3 | 2.11 | 2.77 | 3.73 | 4.78 |
| ۳/۴ اینچ | 0.75 | 20 | 26.7 | 2.11 | 2.87 | 3.91 | 5.56 |
| ۱ اینچ | 1 | 25 | 33.4 | 2.77 | 3.38 | 4.55 | 6.35 |
| ۱ و ۱/۴ اینچ | 1.25 | 32 | 42.2 | 2.77 | 3.56 | 4.85 | 6.35 |
| ۱ و ۱/۲ اینچ | 1.5 | 40 | 48.3 | 2.77 | 3.68 | 5.08 | 7.14 |
| ۲ اینچ | 2 | 50 | 60.3 | 2.77 | 3.91 | 5.54 | 8.74 |
| ۲ و ۱/۲ اینچ | 2.5 | 65 | 73 | 3.05 | 5.16 | 7.01 | 9.53 |
| ۳ اینچ | 3 | 80 | 88.9 | 3.05 | 5.49 | 7.62 | 11.13 |
| ۳ و ۱/۲ اینچ | 3.5 | 90 | 101.6 | 3.05 | 5.74 | 8.08 | — |
| ۴ اینچ | 4 | 100 | 114.3 | 3.05 | 6.02 | 8.56 | 13.49 |
| ۵ اینچ | 5 | 125 | 141.3 | 3.4 | 6.55 | 9.53 | 15.88 |
| ۶ اینچ | 6 | 150 | 168.3 | 3.4 | 7.11 | 10.97 | 18.26 |
| ۸ اینچ | 8 | 200 | 219.1 | 3.76 | 8.18 | 12.7 | 23.01 |
| ۱۰ اینچ | 10 | 250 | 273 | 4.19 | 9.27 | 15.09 | 28.58 |
| ۱۲ اینچ | 12 | 300 | 323.8 | 4.57 | 10.31 | 17.48 | 33.32 |
خانهٔ «—» یعنی این اسکجول برای این سایز در استاندارد ASME B36.10M-2018 تعریف نشده است — لولهٔ ۳ و ۱/۲ اینچ اسکجول ۱۶۰ ندارد؛ این جای خالی سهو استاندارد نیست و عددی جایگزین آن نشده. ابعاد و ضخامت‌های این جدول اعداد مرجع استاندارد صنعتی‌اند و با ضخامت‌های گرد بازار ایران (که محاسبهگر وزن لولهٔ فولادی می‌گیرد) عیناً یکی نیستند.
ضخامت را از جدول برداشتید؛ نرخ لوله همان سایز را هم ببینید.نرخ لوله فولادی امروز، هر سایز و کارخانه
اسکجول لوله یعنی چه و چه چیزی را نشان می‌دهد؟
اسکجول (Schedule) شماره‌ای است که ضخامت دیوارهٔ لوله را برای یک قطر اسمی مشخص می‌کند. برای هر سایز لوله، قطر خارجی ثابت است و اسکجول تعیین می‌کند دیواره چقدر ضخیم باشد؛ هرچه اسکجول بزرگ‌تر، دیواره ضخیمتر و فضای عبور سیال کمتر. در جدول ASME B36.10M اسکجول‌های متعددی (STD و XS و XXXS و عددهای ۱۰ تا ۱۶۰) تعریف شده و این صفحه چهار اسکجول پرکاربرد ۱۰ و ۴۰ و ۸۰ و ۱۶۰ را جدول می‌کند.
چرا لولهٔ ۳ و ۱/۲ اینچ اسکجول ۱۶۰ ندارد؟
چون در خود استاندارد ASME B36.10M تعریف نشده، نه اینکه جا افتاده باشد. NPS 3½ اندازه‌ای عمدتاً بازاری است و در جدول‌های صنعتی برای برخی اسکجول‌ها سطری ندارد؛ خانهٔ آن در جدول همین صفحه با «—» نشان داده شده و هیچ عددی جایگزین آن نشده. اگر نقشه شما لولهٔ ۳ و ۱/۲ اینچ با دیوارهٔ ضخیم می‌خواست، معمولاً باید سراغ لولهٔ بدون درز (seamless) بروید، نه جدول درزدارها.
ضخامت جدول اسکجول چه فرقی با ضخامت بازار ایران دارد؟
بازار ایران لوله را با ضخامت گرد بازار میفروشد — لولهٔ ۲ اینچ دیوارهٔ ۲ و ۲٫۵ و ۲٫۸ و ۳ و… — و کاتالوگ قیمت هم همان ضخامت‌ها را دارد. جدول اسکجول اما مقادیر استاندارد ASME است: مثلاً اسکجول ۴۰ برای لولهٔ ۲ اینچ ضخامت ۳٫۹۱ میلیمتر می‌دهد که با هیچ‌کدام از ضخامت‌های رایج بازار دقیقاً یکی نیست. برای وزن و قیمت لوله با ضخامت بازار، محاسبهگر وزن لولهٔ فولادی سایت مبنا است؛ این جدول مرجع استاندارد است.
وزن لوله در این جدول کجاست؟
این صفحه عمداً ستون وزن ندارد: وزن هر متر به ضخامت وابسته است و برای هر ترکیب سایز و اسکجول باید حساب شود، در حالی که کار اصلی این جدول نشان‌دادن ضخامت استاندارد است. برای وزن هر متر و هر شاخه و قیمت لوله با ضخامت‌های بازار ایران، محاسبهگر وزن لولهٔ فولادی در همین سایت هست و ضخامت دلخواهتان را انتخاب می‌کنید.
اسکجول ۴۰ یعنی ۴۰ میلیمتر ضخامت؟
نه. عدد اسکجول شناسهٔ یک سری ضخامت است، نه خود ضخامت، و ضخامت واقعی به سایز اسمی هم بستگی دارد. در ASME B36.10M لولهٔ ۲ اینچ در SCH 40 دیوارهٔ ۳٫۹۱ میلیمتر دارد و لولهٔ ۴ اینچ در همان SCH 40 دیوارهٔ ۶٫۰۲ میلیمتر. پس عدد اسکجول را همیشه با سایز اسمی بخوان.
فرق سایز اسمی (NPS) با قطر واقعی لوله چیست؟
NPS نام سایز است، نه اندازهٔ قطر. لولهٔ ۲ اینچ قطر خارجی ۶۰٫۳ میلیمتر دارد، نه ۵۰٫۸ میلیمتر. قطر خارجی هر سایز با تغییر اسکجول ثابت میماند و فقط دیواره ضخیمتر میشود، پس قطر داخلی کم میشود (ASME B36.10M).
آیا لوله‌ای با SCH 80 همیشه فشار بیشتری تحمل می‌کند؟
ضخامت بیشتر در طراحی فشار به نفع لوله است، اما اسکجول به‌تنهایی فشار مجاز را تعیین نمی‌کند. جنس، دمای کار، خوردگی، نوع اتصال و کد طراحی هم اثر دارند. ASME B36.10M استاندارد ابعاد لوله است، نه جدول فشار؛ برای فشار مجاز باید مشخصات کامل خط لوله بررسی شود.
STD و XS همان SCH 40 و SCH 80 هستند؟
در سایزهای کوچک بله، در سایزهای بزرگ‌تر نه. لولهٔ ۲ اینچ STD همان ۳٫۹۱ میلیمتر SCH 40 و XS همان ۵٫۵۴ میلیمتر SCH 80 است. اما در لولهٔ ۱۲ اینچ STD برابر ۹٫۵۳ میلیمتر است و از SCH 40 با ۱۰٫۳۱ میلیمتر نازک‌تر؛ XS هم ۱۲٫۷ میلیمتر است و با SCH 80 به ۱۷٫۴۸ میلیمتر یکی نیست (ASME B36.10M).
جدول اسکجول لوله از کدام استاندارد آمده است؟
همهٔ عددهای این جدول — قطر خارجی، DN و ضخامت دیواره — مستقیم از ASME B36.10M-2018، جدول ۱ خوانده شده‌اند؛ هیچ عددی از فرمول یا تقریب ساخته نشده و منبع هر ردیف در فایل دادهٔ سایت ثبت است. ستون DN از همان جفت‌های ISO 6708 است که صفحهٔ تبدیل سایز لوله هم استفاده می‌کند.
پرسش‌های رایج
ضخامت لوله اسکجول ۴۰ و ۸۰ چقدر است؟
برای لولهٔ ۲ اینچ (DN 50) با قطر خارجی ۶۰٫۳ میلیمتر، اسکجول ۴۰ ضخامت ۳٫۹۱ و اسکجول ۸۰ ضخامت ۵٫۵۴ میلیمتر دارد. در لولهٔ ۱۲ اینچ همین دو ۱۰٫۳۱ و ۱۷٫۴۸ میلیمتر است. قطر خارجی ثابت میماند و فقط دیواره ضخیمتر میشود، پس قطر داخلی با اسکجول بالاتر بیشتر کم میشود.
اسکجول ۱۰ و ۱۶۰ برای لولهٔ نیم اینچ چقدر ضخامت دارد؟
لولهٔ ½ اینچ (DN 15) با قطر خارجی ۲۱٫۳ میلیمتر در اسکجول ۱۰ دیوارهٔ ۲٫۱۱ و در اسکجول ۱۶۰ دیوارهٔ ۴٫۷۸ میلیمتر دارد، یعنی بیش از دو برابر. نیم اینچ کوچکترین سایز این جدول و ۱۲ اینچ بزرگترین آن است؛ اسکجول ۱۶۰ برای ۱۲ اینچ ۳۳٫۳۲ میلیمتر ضخامت دارد.
برای وزن لوله از جدول اسکجول استفاده کنم؟
این صفحه عمداً ستون وزن ندارد. از ضخامت جدول میشود وزن را درآورد، ولی بازار ایران لوله را با ضخامت گرد بازار میفروشد که با اسکجول یکی نیست. برای وزن هر متر و هر شاخه و قیمت، محاسبهگر وزن لولهٔ فولادی را بهکار ببرید؛ این جدول مرجع ضخامت استاندارد است.
منابع
- ASME B36.10M، لولهٔ فولادی جوشی و بدون درز: ابعاد (انجمن مهندسان مکانیک آمریکا)
«این استاندارد ابعاد لولهٔ فولادی جوشی و بدون درز را برای دما و فشار بالا یا پایین استاندارد می‌کند.»
- ASTM A53/A53M-24، مشخصات استاندارد لولهٔ فولادی سیاه و گالوانیزهٔ گرم، جوشی و بدون درز
«این مشخصات لولهٔ فولادی سیاه و گالوانیزهٔ گرم، جوشی و بدون درز، از NPS 1/8 تا NPS 26 [DN 6 تا DN 650] را با ضخامت دیوارهٔ اسمی جدول‌های X2.2 و X2.3 دربر می‌گیرد.»