آهن‌حساب

خواندنی‌ها · استاندارد و دقت وزن

چرا وزن واقعی آهن با جدول فرق دارد؟

نمودار: بازهٔ رواداری وزنی میلگرد نمرهٔ ۱۶ روی شاخهٔ ۱۲ متری، طبق استاندارد ملی ۳۱۳۲.
نمودار: بازهٔ رواداری وزنی میلگرد نمرهٔ ۱۶ روی شاخهٔ ۱۲ متری، طبق استاندارد ملی ۳۱۳۲.

وزن واقعی میلگرد و آهن با جدول استاندارد فرق دارد، چون هیچ کارخانه‌ای مقطع را دقیقاً با وزن جدول نورد نمی‌کند و استانداردها برای هر مقطع بازهٔ رواداری وزنی تعریف کرده‌اند. برای میلگرد، استاندارد ملی ۳۱۳۲ این بازه را از هشت درصد (نمرهٔ ۶ و ۸) تا چهار درصد (۲۵ به بالا) گذاشته است؛ نمرهٔ ۱۶ پنج درصد.

محاسبه‌گر وزن و قیمت میلگردمحاسبه کن ←
نوشتهٔ تحریریهٔ آهن‌حساببه‌روزرسانی زمان مطالعه: ۳ دقیقه

چرا وزن واقعی آهن با جدول فرق دارد و رواداری وزنی یعنی چه؟

رواداری وزنی یعنی استاندارد به‌جای یک عدد قطعی، یک بازهٔ مجاز تعریف می‌کند. دلیلش فیزیک نورد است: فولاد داغ از میان غلتک‌ها رد می‌شود و ضخامتش چند دهم میلی‌متر نوسان طبیعی دارد؛ همین نوسان کوچک، روی طول یک شاخهٔ دوازده‌متری به چند صد گرم اختلاف وزن تبدیل می‌شود. استاندارد ملی ایران ۳۱۳۲ (معادل ISO 6935-2) این بازه را برای میلگرد به‌صورت درصدی از وزن نظری هر نمره اعلام کرده — نه به این معنی که کارخانه اشتباه کرده، به این معنی که فیزیک نورد همین‌قدر دقیق است. چکیدهٔ ISO 6935-2 دامنهٔ سند را این‌طور می‌نویسد: «This document specifies technical requirements for ribbed bars to be used as reinforcement in concrete».

این رواداری فقط مال میلگرد است یا مقاطع دیگر هم دارند؟

همهٔ مقاطع نوردی رواداری خودشان را دارند — تیرآهن و هاش طبق استانداردهای DIN، نبشی و ناودانی طبق جدول اشتال، هرکدام با بازهٔ مخصوص خودشان. رقیب‌های این حوزه معمولاً فقط وزن نظری را می‌دهند و از این بازه حرفی نمی‌زنند؛ محاسبه‌گرهای آهن‌حساب رواداری هر نمره را کنار وزنش نشان می‌دهند تا سر باسکول غافلگیر نشوید.

این عدد در فاکتور خرید چه فرقی می‌کند؟

مبنای فاکتور باید از شرط معامله روشن باشد؛ جدول وزن نظری را می‌دهد و باسکول وزن واقعی محموله را نشان می‌دهد — این همان چیزی است که پشت پیشخوان آهن‌فروشی واقعاً اتفاق می‌افتد. اگر بار داخل بازهٔ رواداری استاندارد باشد، اختلافش با جدول یک ایراد نیست و جای چانه‌زنی ندارد؛ اگر بیرون این بازه بود، جای اعتراض دارد. برای تبدیل وزن باسکول‌شده به قیمت نهایی، محاسبه‌گر تبدیل قیمت کیلو به شاخه همین حالا آماده است.

این بازه برای میلگرد نمرهٔ ۱۶ دقیقاً چند کیلوگرم می‌شود؟

برای شاخهٔ دوازده‌متری میلگرد نمرهٔ ۱۶، وزن نظری طبق استاندارد ملی ۳۱۳۲ برابر ۱۸٫۹۳۶ کیلوگرم است. با رواداری ۵ درصد همین نمره، هر عددی بین ۱۷٫۹۹ تا ۱۹٫۸۸ کیلوگرم روی باسکول استاندارد حساب می‌شود — نزدیک به یک‌ونیم کیلوگرم فاصله بین کف و سقف این بازه. برای نمرهٔ ۱۰ و ۱۲ با رواداری ۶ درصد و نمرهٔ ۶ و ۸ با ۸ درصد، دهانهٔ این بازه از هر دو طرف بازتر می‌شود. محاسبه‌گر وزن میلگرد همین بازه را برای هر نمره خودش حساب می‌کند، بدون نیاز به ضرب دستی.

آیا رواداری وزنی بهانه‌ای برای کم‌فروشی است؟

نه اگر بار داخل بازهٔ رسمی باشد، ولی رواداری مجوز نامحدود هم نیست. اگر بارِ فروشنده مرتب و سیستماتیک نزدیک به لبهٔ پایینی بازه بیفتد و هیچ‌وقت نزدیک به وسط یا بالا نباشد، این دیگر نوسان طبیعی نورد نیست — الگوی انتخابی است. تک‌شاخه‌ای که کمی سبک‌تر درآمده طبیعی است؛ بندیل‌های پیاپی که همیشه ته بازه‌اند، جای پرسیدن دارد.

پرسش‌های رایج

وزن جدول میلگرد دقیق‌تر است یا وزن باسکول؟

جدول مقدار نظری و مرجع مقایسه را می‌دهد؛ باسکول جرم واقعی همین محموله را نشان می‌دهد و هیچ‌کدام به‌تنهایی «دقیق‌تر» نیست. اختلاف این دو تا حد رواداری استاندارد طبیعی است؛ برای تسویه باید شرط فاکتور و قرارداد هم بررسی شود.

چند درصد اختلاف وزن میلگرد طبیعی است؟

در میلگرد، درصد مجاز به نمره وابسته است: برای نمرهٔ ۶ و ۸ تا هشت درصد، ۱۰ و ۱۲ تا شش درصد، ۱۴ تا ۲۲ تا پنج درصد و ۲۵ به بالا تا چهار درصد طبق استاندارد ملی ۳۱۳۲؛ این درصد به جرم هر متر نسبت به مقدار اسمی جدول مربوط است.

چرا دو کارخانه یک میلگرد با وزن متفاوت می‌دهند؟

اگر نمره و طول یکسان باشد، تفاوت وزن واقعی می‌تواند از جایگاه محصول در بازهٔ رواداری تولید ناشی شود؛ وزن اسمی یکی است اما وزن هر شاخه الزاماً دقیقاً همان عدد نیست. برای مقایسهٔ دو قیمت، نمره، وزن اسمی و نام کارخانه را با هم در فاکتور بنویسید.

منابع

نظرها

هنوز نظری برای این صفحه ثبت نشده. نخستین نفر باشید؛ تجربهٔ شما از بازار یا کارگاه به دیگران هم کمک می‌کند.

نظر یا پرسش خود را بنویسید

نظر پس از بررسی منتشر می‌شود. ایمیل و شماره نمی‌خواهیم؛ اطلاعات تماس هم ننویسید.

نظرتان رسید و پس از بررسی، معمولاً تا یک روز، همین‌جا منتشر می‌شود.