آهن‌حساب
قیمت روزدر حال گرفتن قیمت‌ها…

خواندنی‌ها · استاندارد و دقت وزن

لوله مانیسمان چیست و رده لوله استیل با فولاد کربنی چه فرقی دارد؟

مقایسهٔ وزن محاسباتی یک متر لولهٔ NPS ۲ در ردهٔ ۴۰ برای استیل ۳۰۴، استیل ۳۱۶ و فولاد کربنی.
مقایسهٔ وزن محاسباتی یک متر لولهٔ NPS ۲ در ردهٔ ۴۰ برای استیل ۳۰۴، استیل ۳۱۶ و فولاد کربنی.

لوله مانیسمان چیست؟ لولهٔ بدون‌درزی که از سوراخ‌کردن شمش گرم و نورد آن ساخته می‌شود؛ NPS 2 در Schedule 40 ضخامت ۳٫۹۱ میلی‌متر دارد. مانیسمان یا درزدار بودن روش ساخت است، نه رده؛ رده را Schedule تعیین می‌کند و برای استیل (ASME B36.19M) با فولاد کربنی (ASME B36.10M) یکی نیست.

محاسبه‌گر وزن لوله فولادیمحاسبه کن ←
نوشتهٔ تحریریهٔ آهن‌حساببه‌روزرسانی زمان مطالعه: ۴ دقیقه

لوله مانیسمان چیست؟

مانیسمان در بازار ایران نام رایج لولهٔ بدون‌درز است: لوله‌ای که از شمش گردِ گرم‌شده با سوراخ‌کردن و نورد روی میل ساخته می‌شود و در امتداد خود جوش طولی ندارد. این نام به روش ساخت برمی‌گردد، نه به جنس یا رده؛ هم فولاد کربنی و هم استیل می‌تواند مانیسمان باشد.

پس وقتی فروشنده «مانیسمان ۲ اینچ» می‌گوید فقط یک ویژگی را گفته است: روش ساخت. جنس، NPS، رده و استاندارد محصول را جدا بنویسید؛ بخش بعد فرق مانیسمان با درزدار و جای آن در سفارش را می‌گوید.

لولهٔ کربن استیل چیست و چه فرقی با لولهٔ استیل دارد؟

لولهٔ کربن استیل از فولاد کربنی ساخته می‌شود؛ لولهٔ استیل ضدزنگ آلیاژی است که برای مقاومت بهتر در برابر خوردگی طراحی می‌شود. هر دو می‌توانند درزدار یا بدون‌درز باشند، اما جنس، گرید، تنش مجاز و انتخاب رده باید جداگانه بررسی شود.

برای خرید، سه برچسب را از هم جدا کنید: مانیسمان یا درزدار روش ساخت است؛ Schedule ضخامت دیواره را توصیف می‌کند؛ ۳۰۴ یا ۳۱۶ گرید استیل است. قاطی کردن این سه مورد باعث می‌شود وزن، قیمت و حتی مناسب بودن لوله برای سرویس پروژه اشتباه مقایسه شود.

لولهٔ مانیسمان و درزدار چه فرقی دارند؟

مانیسمان یعنی لولهٔ بدون درز و درزدار یعنی لوله‌ای که از محصول تخت شکل گرفته و در امتداد آن جوش ایجاد شده است. ASTM A312 هر دو روش تولید لوله‌های استیل آستنیتی را در دامنهٔ خود پوشش می‌دهد؛ پس «استیل» مترادف «مانیسمان» نیست.

در سفارش، روش ساخت را جدا از رده بنویسید. یک لولهٔ استیل درزدار و یک لولهٔ مانیسمان ممکن است NPS و Schedule مشابه داشته باشند، اما استاندارد محصول و الزامات آزمون آن‌ها باید با سرویس پروژه تطبیق داده شود.

Schedule لولهٔ استیل با Schedule فولاد کربنی چه فرقی دارد؟

Schedule نام ردهٔ ضخامت دیواره است، نه قطر خارجی. ASME B36.10M مرجع ابعادی لولهٔ فولاد کربنی و ASME B36.19M مرجع لولهٔ استیل است. در B36.19M رده‌های ۵S، ۱۰S، ۴۰S و ۸۰S دیده می‌شوند.

برای NPS ۲ قطر خارجی ۶۰٫۳ میلی‌متر است؛ ضخامت Schedule 40 برابر ۳٫۹۱ میلی‌متر و Schedule 80 برابر ۵٫۵۴ میلی‌متر است. این اعداد هندسی‌اند و فشار مجاز را به‌تنهایی تعیین نمی‌کنند؛ جنس، دما و تنش مجاز هم وارد طراحی می‌شوند.

وزن لولهٔ استیل ۳۰۴ و ۳۱۶ با لولهٔ کربنی هم‌سایز چقدر فرق دارد؟

برای هندسهٔ یکسان، وزن دقیقاً یکی نیست چون چگالی گریدها فرق می‌کند. چگالی استیل ۳۰۴، ۷٫۹ گرم بر سانتی‌متر مکعب، استیل ۳۱۶، ۸ گرم بر سانتی‌متر مکعب و فولاد کربنی ۷٫۸۵ گرم بر سانتی‌متر مکعب است.

برای NPS ۲ و ردهٔ ۴۰، وزن محاسباتی فولاد کربنی ۵٫۴۴ کیلوگرم بر متر، استیل ۳۰۴، ۵٫۴۷ کیلوگرم بر متر و استیل ۳۱۶، ۵٫۵۴ کیلوگرم بر متر است. وزن استیل بر اساس گرید برای همین مقایسه کاربردی است.

آیا Schedule یکسان در استیل و فولاد کربنی فشار کاری یکسان می‌دهد؟

خیر؛ یکسان بودن Schedule به‌تنهایی فشار کاری یکسان را تضمین نمی‌کند. ضخامت هندسی فقط یکی از ورودی‌های طراحی است و تنش مجاز ماده و دمای سرویس هم باید بررسی شوند.

جملهٔ «Schedule بالاتر یعنی فشار بالاتر» بدون جدول تنش مجاز برای خرید کافی نیست. برای سیال خورنده یا سرویس دمای بالا، جنس و دمای طراحی می‌تواند نتیجه را تغییر دهد.

موقع خرید لولهٔ استیل وزن باسکول را با چه چیزی تطبیق دهیم؟

وزن بار را با NPS، Schedule، گرید و روش ساخت همان سفارش تطبیق دهید، نه با یک عدد گرد فروشنده. رواداری منفی ضخامت ASTM A999 برابر منفی ۱۲٫۵ درصد ذکر شده؛ برای ضخامت اسمی ۳٫۹۱ میلی‌متر، حد پایین محاسباتی ۳٫۴۲ میلی‌متر می‌شود.

بنابراین وزن باسکول باید با وزن نظری و رواداری استاندارد مقایسه شود. جدول اسکجول لوله و رده ۴۰ و رده ۸۰ در اسکجول لوله برای کنترل رده و ضخامت مفیدند.

پرسش‌های رایج

آیا 40S همان 40 معمولی است؟

در بسیاری از سایزهای رایج، ضخامت 40S و 40 برابر است، اما نباید این برابری را برای همهٔ سایزها بدون جدول فرض کرد. 40S نام رده در استاندارد لولهٔ استیل و 40 نام رده در استاندارد فولاد کربنی است؛ مرجع ابعادی آن‌ها جداست.

برای خرید لولهٔ استیل فقط گفتن ۲ اینچ کافی است؟

خیر. ۲ اینچ فقط NPS را مشخص می‌کند و قطر خارجی واقعی آن ۶۰٫۳ میلی‌متر است. برای سفارش باید جنس و گرید، NPS، Schedule و در صورت نیاز مانیسمان یا درزدار بودن هم روشن باشد؛ وگرنه وزن و ضخامت قابل کنترل نیست.

چرا وزن لولهٔ استیل ۳۱۶ از ۳۰۴ کمی بیشتر است؟

چون چگالی گرید ۳۱۶ در دادهٔ منبع‌دار ۸ گرم بر سانتی‌متر مکعب و چگالی ۳۰۴، ۷٫۹ گرم بر سانتی‌متر مکعب است. وقتی قطر و ضخامت ثابت باشند، همین تفاوت چگالی وزن نظری هر متر را کمی افزایش می‌دهد؛ برای تسویهٔ فاکتور، عدد همان گرید و برگهٔ دادهٔ سازنده ملاک است.

منابع

  • ASME B36.10M — Welded and Seamless Wrought Steel Pipe
  • ASME B36.19M — Stainless Steel Pipe
  • ASTM A312 — Seamless, Welded, and Heavily Cold Worked Austenitic Stainless Steel Pipes
  • ASTM A999 — General Requirements for Wrought Stainless Steel Piping

نظرها

هنوز نظری برای این صفحه ثبت نشده. نخستین نفر باشید؛ تجربهٔ شما از بازار یا کارگاه به دیگران هم کمک می‌کند.

نظر یا پرسش خود را بنویسید

نظر پس از بررسی منتشر می‌شود. ایمیل و شماره نمی‌خواهیم؛ اطلاعات تماس هم ننویسید.

نظرتان رسید و پس از بررسی، معمولاً تا یک روز، همین‌جا منتشر می‌شود.