رده لولهٔ استیل با رده لولهٔ فولاد کربنی چه فرقی دارد؟

لولهٔ استیل مانیسمان با درزدار چه فرقی دارد؟

مانیسمان یعنی لولهٔ بدون درز؛ نامی که از فرآیند نورد سوراخ‌کاری برادران مانسمان آمده و از یک بیلت توپر فولاد، بدون هیچ جوشی، شکل لوله می‌گیرد. درزدار یعنی لولهٔ جوش‌دار، که از ورق نورد و در طول یک خط جوش به‌هم متصل می‌شود. استاندارد ASTM A312 با عنوان رسمی «Standard Specification for Seamless, Welded, and Heavily Cold Worked Austenitic Stainless Steel Pipes» هر دو روش تولید را زیر یک سقف پوشش می‌دهد و همان جدول ابعادی را برای هر دو به کار می‌برد؛ فرقشان در روش ساخت است، نه در رده و ضخامت روی کاتالوگ.

رده‌های لولهٔ استیل با رده‌های لولهٔ فولاد کربنی چه فرقی دارد؟

قطر و ضخامت لولهٔ استیل را استاندارد ASME B36.19M با عنوان «Stainless Steel Pipe» تعریف کرده، جدا از ASME B36.10M که مرجع جدول اسکجول لوله روی سایت برای لولهٔ فولاد کربنی است. رده‌های لولهٔ استیل با حرف S مشخص می‌شوند: ۵S، ۱۰S، ۴۰S و ۸۰S. در بیشتر سایزهای رایج بازار، ۴۰S همان ضخامت رده ۴۰ معمولی را دارد و ۸۰S همان رده ۸۰ را؛ فرق واقعی در رده‌های سبک‌تر ۵S و ۱۰S است که اصلاً معادلی در رده‌بندی لولهٔ فولاد کربنی ندارند و فقط برای لولهٔ ضدزنگ تعریف شده‌اند.

قطر اسمی (NPS) لولهٔ استیل با قطر واقعی چه فرقی دارد؟

مثل لولهٔ فولاد کربنی، قطر اسمی لولهٔ استیل هم برچسب سنتی است، نه اندازهٔ واقعی. طبق جدول ابعادی مشترک دو استاندارد، لولهٔ ۲ اینچ (NPS ۲) قطر خارجی ۶۰٫۳ میلی‌متر دارد و لولهٔ ۴ اینچ (NPS ۴) به ۱۱۴٫۳ میلی‌متر می‌رسد؛ این دو عدد در جدول لولهٔ فولاد کربنی و لولهٔ استیل یکسان‌اند، چون قطر خارجی به مادهٔ لوله وابسته نیست، فقط ضخامت دیواره به رده و کاربرد بستگی دارد.

ضخامت دیوارهٔ لولهٔ استیل در رده ۴۰S و ۸۰S چقدر است؟

برای لولهٔ ۲ اینچ، رده ۴۰S ضخامت ۳٫۹۱ میلی‌متر و رده ۸۰S ضخامت ۵٫۵۴ میلی‌متر می‌دهد؛ برای لولهٔ ۴ اینچ، همین دو رده به ۶٫۰۲ و ۸٫۵۶ میلی‌متر می‌رسند. همین جهش بین دو سایز، دقیقاً همان الگویی است که در جدول لولهٔ فولاد کربنی هم دیده می‌شود؛ فرق واقعی لولهٔ استیل جای دیگری است: در چگالی گرید، نه در جدول ضخامت.

فرمول وزن لولهٔ استیل با لولهٔ فولاد کربنی چه فرقی می‌کند؟

فرمول وزن هر متر لوله تغییر نمی‌کند، فقط چگالی گرید جای چگالی فولاد کربنی می‌نشیند: وزن هر متر برابر است با قطر خارجی منهای ضخامت، ضرب در ضخامت، ضرب در عدد پی، ضرب در چگالی گرید. همین فرمول برای لولهٔ فولاد کربنی روی سایت با ضریب ۰٫۰۲۴۶۶۱۵ و چگالی ۷٫۸۵ محاسبه می‌شود؛ برای استیل ۳۰۴ با چگالی ۷٫۹، ضریب معادل ۰٫۰۲۴۸۲ می‌شود و برای استیل ۳۱۶ با چگالی ۸، ۰٫۰۲۵۱۳. برای لولهٔ ۲ اینچ در رده ۴۰S، همین جایگزینی وزن هر متر را از ۵٫۴۴ کیلوگرم در فولاد کربنی به ۵٫۴۷ کیلوگرم در استیل ۳۰۴ و ۵٫۵۴ کیلوگرم در استیل ۳۱۶ می‌رساند.

روی شناسنامهٔ فنی یا تگ لوله، معمولاً پیشوند TP جلوی شمارهٔ گرید می‌آید، TP۳۰۴ یا TP۳۱۶، که طبق ASTM A312 مخصوص محصولات لوله و اتصالات است و چگالی یا ابعاد گرید را عوض نمی‌کند؛ TP۳۰۴ همان چگالی ۷٫۹ استیل ۳۰۴ معمولی را دارد. محاسبه وزن استیل بر اساس گرید همین محاسبه را برای شکل «لولهٔ گرد» با هر قطر و ضخامت دلخواه انجام می‌دهد.

رواداری ضخامت در لولهٔ استیل مانیسمان و درزدار چقدر است؟

استاندارد ASTM A999 که ضوابط عمومی لوله‌های استیل مانیسمان و درزدار را تعریف کرده، رواداری ضخامت دیواره را منفی ۱۲٫۵ درصد ثبت کرده؛ یعنی فقط سمت نازک‌تر محدود شده و سقفی برای ضخامت بیشتر تعریف نشده. برای لولهٔ ۲ اینچ رده ۴۰S، این یعنی ضخامت واقعی می‌تواند تا حدود ۳٫۴۲ میلی‌متر پایین بیاید، دوازده و نیم درصد کمتر از ۳٫۹۱ نوشته‌شده در جدول، بدون این‌که لوله از استاندارد بیرون برود؛ همین بازه روی وزن باسکول‌شدهٔ یک شاخه یا یک بار چندشاخه‌ای هم اثر می‌گذارد.

برای سفارش شاخهٔ لولهٔ استیل، وزن را چطور با فاکتور تطبیق دهیم؟

بنکدارهای استیل معمولاً فاکتور را بر پایهٔ وزن باسکول‌شده می‌بندند، نه طول اسمی شاخه؛ چون هم چگالی گرید و هم رواداری منفی ضخامت، وزن واقعی را از عدد نظری جدول کمی پایین‌تر می‌آورند. همان منطق رده‌بندی که اینجا برای لولهٔ استیل توضیح داده شد، برای لولهٔ فولاد کربنی هم برقرار است؛ در رده ۴۰ و رده ۸۰ در اسکجول لوله یعنی چه ضخامتی؟ همین موضوع برای لولهٔ فولادی معمولی با مثال کامل‌تر آمده. پیش از ثبت سفارش، بهتر است سایز، رده و گرید دقیق روی فاکتور نوشته شود، نه فقط عبارت کلی «لولهٔ استیل»؛ و وزن باسکول‌شدهٔ بار با وزن نظری جدول، در همان بازهٔ رواداری بالا، مقایسه شود، نه با یک عدد گرد و حدسی.