جدول اسکجول لولهٔ فولادی — ضخامت دیواره بر پایهٔ ASME B36.10M
اسکجول شمارهٔ ضخامت دیوارهٔ لوله است: قطر خارجی هر سایز ثابت است و ضخامت را اسکجول تعیین میکند. جدول ضخامت لولهٔ فولادی از ۱/۲ تا ۱۲ اینچ را در چهار اسکجول ۱۰، ۴۰، ۸۰ و ۱۶۰ از استاندارد ASME B36.10M-2018 نشان میدهد. برای وزن لوله، محاسبهگر وزن لولهٔ فولادی سایت مبنا است.
| اندازهٔ اینچی (بازار) | NPS | DN | قطر خارجی(mm) | اسکجول 10(mm) | اسکجول 40(mm) | اسکجول 80(mm) | اسکجول 160(mm) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ۱/۲ اینچ | 0.5 | 15 | 21.3 | 2.11 | 2.77 | 3.73 | 4.78 |
| ۳/۴ اینچ | 0.75 | 20 | 26.7 | 2.11 | 2.87 | 3.91 | 5.56 |
| ۱ اینچ | 1 | 25 | 33.4 | 2.77 | 3.38 | 4.55 | 6.35 |
| ۱ و ۱/۴ اینچ | 1.25 | 32 | 42.2 | 2.77 | 3.56 | 4.85 | 6.35 |
| ۱ و ۱/۲ اینچ | 1.5 | 40 | 48.3 | 2.77 | 3.68 | 5.08 | 7.14 |
| ۲ اینچ | 2 | 50 | 60.3 | 2.77 | 3.91 | 5.54 | 8.74 |
| ۲ و ۱/۲ اینچ | 2.5 | 65 | 73 | 3.05 | 5.16 | 7.01 | 9.53 |
| ۳ اینچ | 3 | 80 | 88.9 | 3.05 | 5.49 | 7.62 | 11.13 |
| ۳ و ۱/۲ اینچ | 3.5 | 90 | 101.6 | 3.05 | 5.74 | 8.08 | — |
| ۴ اینچ | 4 | 100 | 114.3 | 3.05 | 6.02 | 8.56 | 13.49 |
| ۵ اینچ | 5 | 125 | 141.3 | 3.4 | 6.55 | 9.53 | 15.88 |
| ۶ اینچ | 6 | 150 | 168.3 | 3.4 | 7.11 | 10.97 | 18.26 |
| ۸ اینچ | 8 | 200 | 219.1 | 3.76 | 8.18 | 12.7 | 23.01 |
| ۱۰ اینچ | 10 | 250 | 273 | 4.19 | 9.27 | 15.09 | 28.58 |
| ۱۲ اینچ | 12 | 300 | 323.8 | 4.57 | 10.31 | 17.48 | 33.32 |
خانهٔ «—» یعنی این اسکجول برای این سایز در استاندارد ASME B36.10M-2018 تعریف نشده است — لولهٔ ۳ و ۱/۲ اینچ اسکجول ۱۶۰ ندارد؛ این جای خالی سهو استاندارد نیست و عددی جایگزین آن نشده. ابعاد و ضخامتهای این جدول اعداد مرجع استاندارد صنعتیاند و با ضخامتهای گرد بازار ایران (که محاسبهگر وزن لولهٔ فولادی میگیرد) عیناً یکی نیستند.
اسکجول لوله یعنی چه و چه چیزی را نشان میدهد؟
اسکجول (Schedule) شمارهای است که ضخامت دیوارهٔ لوله را برای یک قطر اسمی مشخص میکند. برای هر سایز لوله، قطر خارجی ثابت است و اسکجول تعیین میکند دیواره چقدر ضخیم باشد؛ هرچه اسکجول بزرگتر، دیواره ضخیمتر و فضای عبور سیال کمتر. در جدول ASME B36.10M اسکجولهای متعددی (STD و XS و XXXS و عددهای ۱۰ تا ۱۶۰) تعریف شده و این صفحه چهار اسکجول پرکاربرد ۱۰ و ۴۰ و ۸۰ و ۱۶۰ را جدول میکند.
چرا لولهٔ ۳ و ۱/۲ اینچ اسکجول ۱۶۰ ندارد؟
چون در خود استاندارد ASME B36.10M تعریف نشده، نه اینکه جا افتاده باشد. NPS 3½ اندازهای عمدتاً بازاری است و در جدولهای صنعتی برای برخی اسکجولها سطری ندارد؛ خانهٔ آن در جدول همین صفحه با «—» نشان داده شده و هیچ عددی جایگزین آن نشده. اگر نقشه شما لولهٔ ۳ و ۱/۲ اینچ با دیوارهٔ ضخیم میخواست، معمولاً باید سراغ لولهٔ بدون درز (seamless) بروید، نه جدول درزدارها.
ضخامت جدول اسکجول چه فرقی با ضخامت بازار ایران دارد؟
بازار ایران لوله را با ضخامت گرد بازار میفروشد — لولهٔ ۲ اینچ دیوارهٔ ۲ و ۲٫۵ و ۲٫۸ و ۳ و… — و کاتالوگ قیمت هم همان ضخامتها را دارد. جدول اسکجول اما مقادیر استاندارد ASME است: مثلاً اسکجول ۴۰ برای لولهٔ ۲ اینچ ضخامت ۳٫۹۱ میلیمتر میدهد که با هیچکدام از ضخامتهای رایج بازار دقیقاً یکی نیست. برای وزن و قیمت لوله با ضخامت بازار، محاسبهگر وزن لولهٔ فولادی سایت مبنا است؛ این جدول مرجع استاندارد است.
وزن لوله در این جدول کجاست؟
این صفحه عمداً ستون وزن ندارد: وزن هر متر به ضخامت وابسته است و برای هر ترکیب سایز و اسکجول باید حساب شود، در حالی که کار اصلی این جدول نشاندادن ضخامت استاندارد است. برای وزن هر متر و هر شاخه و قیمت لوله با ضخامتهای بازار ایران، محاسبهگر وزن لولهٔ فولادی در همین سایت هست و ضخامت دلخواهتان را انتخاب میکنید.
منبع جدول
همهٔ عددهای این جدول — قطر خارجی، DN و ضخامت دیواره — مستقیم از ASME B36.10M-2018، جدول ۱ خوانده شدهاند؛ هیچ عددی از فرمول یا تقریب ساخته نشده و منبع هر ردیف در فایل دادهٔ سایت ثبت است. ستون DN از همان جفتهای ISO 6708 است که صفحهٔ تبدیل سایز لوله هم استفاده میکند.